Monoqrafiya və kitablar

Monoqrafiya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 18 iyun 2007-ci il tarixli 98 saylı Qərarına əsasən AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun rəhbərliyi ilə respublikanın bir sıra elmi və tədris mərkəzlərinin alimləri və mütəxəssisləri tərəfindən «Cənubi Xəzər Çökəkliyinin Azərbaycan hissəsinin karbohidrogen potensialinin və geo­dinamikasının öyrənilməsinə dair 2007-2014-cü illər üçün Tədbirlər Proqramı» mövzu­sunda həyata keçirilmiş elmi-tədqiqat layihəsinin 1-ci bölməsinin materialları əsasında hazırlanmışdır.

Əsas diqqət, qravimaqnit və elektrik kəşfiyyatı mə­lumatlarının yenidən emalına, ayrı-ayrı geofiziki metodlar arasında məlumatların uzlaşdırılmasına, yüksək termobarik şəraitdə laborator - fiziki təcrübələrin (kernlər üz­rə) hazır­lanmasına, seysmik materiallar üzrə dərin qatların interval sürətlərinin də­qiq­ləş­dirilməsinə, seysmik anizotropiyanın tətbiqi və geoloji modelin ha­zır­lan­masına, tərtib edilmiş kəsilişlərin regional stra­tifikasiyasına, müxtəlif me­tod­­lara uyğun kəsilişlərin uzlaşdırılmasına və va­hid geoloji modelin se­çil­məsinə yönəldilmişdir. Funksional asılılıqları ifadə edən alqoritm və proq­ramlar hazır­lanmışdır. Konsolidə edilmiş yer qabığının, qra­nit və bazalt təbəqələrinin, Mo­xo səthinin seçilməsi və qranit təbəqəsinin yayılma sərhədinin mü­əy­­yən edilmişdir. Mövcud geoloji-geofiziki məlumat­ların müasir texnologiyaların tət­biqi ilə yenidən işlənilməsi, interpretasi­yası (üçölçülü interpre­tasiya mo­delinin yaradılması) və ümumiləşdirilməsi aparılmışdır. Fundamentdən yuxarı çökmə qatın – mezokaynozoyun ayrı-ayrı sə­­viyyələri izlənilmiş, müxtəlif xarakterli geoloji və seysmoloji kəsilişlərin, struktur, qa­lınlıq, pale­o­geoloji, seysmotektonik, seysmo­fasial və s. xəritələrin və sxemləri tərtib edilmiş və seysmostrati­qrafik tədqiqatlar əsasında region üzrə qeyri-antiklinal tipli neft-qaz tələləri müəyyənləş­dirilmişdir. Mezokaynazoy dövrü paleocoğ­rafi­ya­sının şərhi verilmişdir. Yüksək termobarik şəraitdə aparılan laboratoriya təcrübələri nə­ti­cələrinin emal texnologiyaları hazırlanmış, seysmoloji və geodinamiki tədqiqatlarda tətbiq edilmişdir. Kəsilişlər və sahələr üzrə neft-qaz əmələgəlmə və toplanma zo­na­la­rı müəy­yən edilmişdir. CXÇ sərhəddinin qonşu əyalət­lərlə (Böyük Qafqaz, Terek-Xəzər kənar gö­mül­mə zonası və s.) uzlaşdırılması aparılmışdır. Neft-qazlılığın dərinlik üzrə petro­f­i­ziki meyarları təyin edilmişdir. CXÇ-nin müasir struk­turlarının əmələ gəlməsi və inkişaf tarixinin şər­hi verilmişdir. CXÇ hövzəsinin inkişafı və neft-qaz əmələgəlmə modelini imi­ta­siya edən «Basin Modelling» tədqiqatları həyata keçirilmişdir.

Monoqrafiya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 18 iyun 2007-ci il tarixli 98 saylı Qərarına əsasən AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun rəhbərliyi ilə respublikanın bir sıra elmi və tədris mərkəzlərinin alimləri və mütə­xəssisləri tərəfindən «Cənubi Xəzər Çökəkliyinin Azərbay­can hissəsinin karbohidro­gen potensialinin və geodinamikasının öyrənilmə­sinə dair  2007-2014-cü illər üçün Tədbirlər Proqramı» mövzusunda həyata keçirilmiş elmi-tədqiqat layihəsinin 3-cü bölməsinin materialları əsasında hazırlanmışdır.

Əsas diqqət, yeni nəzəri yanaşmalar və əldə edilmiş ən son geoloji-geo­fiziki məlumatlar bazasında, Azərbaycanda geodinamik monitorinq şəbəkəsinin yaradılması və təkmilləşdi­rilməsi (o cümlədən, seysmoloji və digər fiziki stan­si­ya­­ların avadanlıq­larının və onla­rın ayrı-ayrı hissələrinin moderniləşdirilməsi), müasir deformasiya pro­seslərinin nəzəri model­ləri­nin hazırlanması, etalon obyektlərdə karbohidrogen ehtiyat­larının axtarışı və is­tehsalı metodla­rına təbii və texnogen faktorların qarışıqlı təsiri geodinamikasının modellərinin hazır­lanması, Böyük Qafqazın cənub yamacının geo­dinamik poliqonunun (Ba­la­kən-Qəbələ) yaradılması, yeraltı və yerüstü suların hidro­kim­yəvi parametrlərinin öyrəl­iməsi, sualtı və sahil tikililərində, ko­munika­siya infra­struk­turalarında, o cüm­lə­dən neft kəmərlərində təhlükəli mühən­dis-geoloji pro­seslər və onların qiymət­ləndirilməsi məsələlərinin tədqiqinə verilmişdir.

Kitabda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təsisçilərindən olan, geologiya elminin korifeylərindən biri, iki dəfə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, İ.M.Qubkin adına mükafatın laureatı, Türkmənistanın Əməkdar elmi xadimi, dünya şöhrətli görkəmli alim, pedaqoq, elm təşkilatçısı və ictimai xadim Ələşrəf Əbdülhüseyn oğlu Əlizadənin həyatı, elmi-pedaqoji və ictimai fəaliyyəti haqqında məlumat verilir.

Geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulur.

Mirıli Qaşqay parlaq həyat yaşaməş və bütün ömrünü insanlara xidmətə həsr etmişdir. Azərbaycanın bu böyük aliminin həyat yolu heç də hamar olmamışdır. XX əsrin praktik olaraq bütün əsas dönüşlərinin əks olunduğu bu ömürdə böyük insan sevincləri də çox olub, böyük şəxsi faciələr də az olmayıb. Lakin kitabın qəhramanı bütün bu keşməkeşlərə rəğmən dözüb dayanmış və bizə çox qiymətli irs qoyub getmişdir.

Kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.